ایران؛ آب تجدیدپذیر، مدیریت منابع

متوسط بارندگی سالانه ایران 250 میلی‌متر و سه برابر کمتر از میانگین جهانی است. این باران پراکندگی فصلی و جغرافیایی مناسبی ندارد. بعلاوه مقدار آن در دهه‌های اخیر در اثر گرمایش زمین رو به کاهش گذاشته است. سرانه آب تجدیدپذیر ایران 1659 متر مکعب است (رتبه 69 جهان)‌ است. نهادهای بین‌المللی مرز کم‌آبی را 1000 لیتر می‌دانند. با این وجود رتبه ایران از نظر مدیریت منابع آب در میان 133 کشور جهان 132 می‌باشد. احتمالاً ایران به سرعت به شاخص مرزی کم‌آبی نزدیک می‌شود. اینها نشان میدهد که مسئولان تا چه اندازه به محافظت و صیانت از آب بی‌توجه بوده‌اند.

Iran renewable water managementآب تجدیدپذیر

بانک جهانی با اشاره به سرانه 1659 متر مکعبی منابع آبی تجدیدپذیر ایران اعلام کرده است که این کشور در رده‌بندی فقر منابع آبی در میان 177 کشور جهان در رتبه 69 قرار دارد و لذا در سطح جهان 68 کشور دارای وضعیت بدتر از ایران هستند. کشورهای حاشیه خلیج در صدر لیست کشورهای فقیر از نظر منابع آبی قرار دارند. کشور کویت بدترین وضعیت را دارد و سرانه آب تجدیدپذیر آن صفر است. پس از آن بحرین با سرانه 3 متر مکعب و امارات متحده عربی با سرانه 16 متر مکعب قرار دارند. سهم کشورهای مصر، قطر و عربستان از این خوان نعمت بترتیب 22، 26 و 83 متر مکعب است. غنی‌ترین کشور جهان ایسلند با سرانه آب تجدیدپذیر 525 هزارمتر مکعب است.

منابع آب تجدیدپذیر شامل آب‌های سطحی و زیرزمینی هر کشور است که علاوه بر منطقه جغرافیایی، وضعیت آب و هوایی و مساحت کشور، تحت تأثیر جمعیت کشور‌ها نیز قرار دارد. در سال‌های اخیر کل آب تجدیدپذیر ایران از 130 به 110 میلیارد متر مکعب و حتی کمتر کاهش یافته و در نتیجه مصرف بالاتر بیلان آن منفی است. در سال 1335 سرانه آب تجدیدپذیر ایران 7000 لیتر بود. این رقم ‌در سال 1375 به 2000 و اکنون به 1659 متر مکعب کاهش یافته و احتمال میرود تا سال 1400 شمسی به 800 متر مکعب برسد. نهاد‌های بین‌المللی مرز کم‌آبی یک کشور را 1000 متر مکعب می‌دانند.

مدیریت منابع آب

اواخر آبان سال 1394، «محمدتقی توکلی» رئیس کمیته آب کمیسیون کشاورزی مجلس در میزگرد «بحران آب» خبرگزاری فارس با حضور «عباس پاپی‌زاده» عضو کمیسیون مزبور و «علیرضا نوذری‌پور» معاون مهندسی و توسعه آبفای استان تهران اظهار داشت: «ايران كشوري خشك و نيمه‌خشك با متوسط بارندگي سالانه 250 ميلي‌متر یعنی معادل يك سوم بارندگي جهان است. 90 درصد بارندگي‌ها در فصول سرد می‌بارد. 52 درصد بارندگي‌ها در 25 درصد مناطق كشور می‌بارد. 70 درصد بارندگی‌ها در فصول غيرمصرفی رخ می‌دهد. با تغييرات آب و هوا و اقليم، ميزان بارندگي‌ها در سال‌هاي اخير حدود 20 تا 25 درصد كاهش يافته، بطوري كه ميزان بارش‌ها در كشور به كمتر از 250 ميلي‌متر رسيده است».

توكلي با اشاره به اين موضوع كه در كشور تقاضا براي آب افزايش يافته تصريح كرد: «با وجود اينكه منابع آبي مطمئني نداريم، تقاضا براي آب افزايش يافته است. منابع آب تجديد‌شونده كشور از 130 به 100 ميليارد متر مكعب كاهش يافته و آمار رسمي اين ميزان را 120 ميليارد متر مكعب می‌دانند. همچنين در سال‌ها و دهه‌هاي گذشته ميزان بارندگي‌ها بسيار كم ‌شده و رواناب‌ كشور به كمتر از 54 درصد رسيده است. اين نماينده مجلس مي‌گويد هدف سدسازي در کشور ذخيره‌سازي‌ حدود 65 ميليارد متر مكعب آب در پشت سد‌ها بوده است اما تا کنون هيچگاه ذخاير آب سدها از 33 ميليارد متر مكعب فراتر نرفته است. در مجموع كشور به لحاظ ذخاير آبي در حال حركت به سمت رأس بحران است.

http://www.hamshahrionline.ir/details/313798/Society/iranEnvironment

http://www.tasnimnews.com/fa/news/ رتبه-69-ایران-در-رده-بندی-فقر-منابع-آبی-بین-177-کشور-جهان

استفاده از مطالب سايت با ذكر منبع مجاز است                   مرتضی بیکی                                                                        ferimora@gmail.com                 تماس با سايت |