خوشبختی از اینکه تغییرات اقلیمی زودتر رخ نمی‌دهد

خیلی‌ها دلنگرانند که چگونه تغییرات اقلیمی ناشی از سوخت‌های فسیلی بطور روزافزون از طریق ایجاد خشکسالی و وقوع سیلاب‌ها نقش نهایی خود را رقم می‌زنند. چه بسا این پدیده می‌توانست زودتر رخ دهد و در نتیجه آنچه را که از قبل با آن مواجه بودیم وخیم‌تر سازد. خوشبختانه غلظت دی‌اکسیدکربن طبیعی زمین، زمان کافی در اختیار ما می‌گذارد تا با اثرات سوخت‌های فسیلی مقابله کنیم.

خوشبختی از اینکه تغییرات اقلیمی زودتر رخ نمی‌دهد آتسمفر طبیعی زمین از قبل دارای دی‌اکسیدکربن بوده است. مقدار آن به اندازه‌ای بوده که تغییرات القا شده از طریق فعالیت‌های انسانی بصورت نسبی کوچک می‌نماید. در صورتی که این غلظت‌ها به میزان جزئی پایین‌تر بودند، اثرات تولید گازهای خطرناک گلخانه‌ای زودتر احساس می‌شد یعنی زمانی که نوع بشر هنوز به اندازه کافی آماده و مجهز به دانش لازم نبود تا بتواند اقدامات مناسبی برای کاهش آن بکار بندد. این روش که در نوع خود روزنه امید محسوب می‌شود، توسط «دیوید آرشر» از دانشگاه شیکاگو بعنوان یک سناریو در ژورنال اسپرینگر بنام «تغییرات اقلیمی» چاپ شد.

غلظت مولکول‌های دی‌اکسیدکربن موجود در جو را بر حسب قسمت در میلیون اندازه‌گیری می‌کنند. در گذشته‌های اقلیمی و دوره‌های یخبندان اولیه، ‌این سطح بین 180 تا 260 قسمت در میلیون نوسان داشته است. اندازه‌گیری‌ها در لایه‌های یخ قطبی نشان می‌دهد که غلظت طبیعی دی‌اکسیدکربن جو در سال 1750 و قبل از انقلاب صنعتی، 278 قسمت در میلیون بوده است.

به باور آقای آرچر که سناریو محتملی را برای این وضعیت ارائه داده است «اگر سطح غلظت دی‌اکسیدکربن اولیه جو نصف مقدار واقعی آن بود، می‌توانستیم هم‌اکنون وضعیت اقلیمی سال 2050 را حس کنیم. اگر مقدار دی‌اکسیدکربن اولیه در حدود یک‌دهم بود، شرایط اقلیمی که ما امروز تجربه می‌کنیم، ‌قبلاً و در سال 1900 رخ داده بود.

بنابرین آرچر تغییرات اقلیمی را که امروز آن را در روی کره زمین تجربه می‌کنیم به برکت اثر پتوی دی‌اکسیدکربن طبیعی جو، «معتدل» تلقی می‌کند. این وقت کافی در اختیار دانشمندان قرار می‌دهد تا سیستم اقلیمی زمین و اثرات ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی را درک کنند.

اولین ایده‌ها درباره «توازن تشعشعی» و «اثرات گلخانه‌ای» به سال‌های 1827 باز می‌گردد در حالی که پیش‌بینی‌ها در مورد حساسیت اقلیمی ناشی از دی‌اکسیدکربن در سال 1896 ظهور یافته است. از طرفی تنها بعد از ظهور کامپیوترها بود که ما درک مدرنی از مصرف سوخت‌های فسیلی و اثر آن بر شرایطی اقلیمی بدست آوردیم. این درک در سال‌های دهه 1970 به اندازه‌ا‌ی بلوغ یافت که افکار عمومی را تحت‌الشعاع خود قرار داد.

اگر غلظت طبیعی دی‌اکسیدکربن، یک، ‌دو یا چند برابر پایین‌تر بود، اثرات اقلیمی تولید دی‌اکسیدکربن ناشی از سوخت‌های فسیلی در سیاره زمین حدود 50 سال زودتر رخ می‌داد و در نتیجه شناخت علمی فرایند تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت بشر مشکل‌تر می‌شد و لذا نمی‌توانستیم به موقع جلو آن را بگیریم. بهر حال درک علمی مسئله یکی از پیش‌نیازهای اصلی تصمیم‌گیری برای ترک مصرف سوخت‌های فسیلی است و در دنیای در حال تغییر کنونی ما چشم‌انداز ایجادشده تیره‌تر از آن چیزی است که در واقع وجود دارد.

استفاده از مطالب سايت با ذكر منبع مجاز است                   مرتضی بیکی                                                                        ferimora@gmail.com                 تماس با سايت |