گلف‌استریم

گلف‌استریم یک جریان اقیانوسی گرم، سریع و قدرتمند است که در خلیج مکزیک شکل می‌گیرد و در امتداد سواحل شرقی آمریکا به سمت شمال شرقی حرکت کرده و بعد از برخورد با جریان‌های سرد و قدرتمند شمالی و ایجاد مه‌های عظیم آتمسفری، به دو جریان شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود. گلف‌استریم را می‌توان از فضا مشاهده کرد. این جریان اقیانوسی اثرات گرمایش اقلیمی در طول اراضی مسیر حرکت خود ایجاد می‌کند و قدرت آن در اثر تغییرات اقلیمی کنونی، در حال کاهش است. متوسط سرعت جریان آب گلف‌استریم، 6,4 کیلومتر در ساعت (1,8 متر در ثانیه) و حداکثر سرعت آن 2,5 متر در ثانیه است. حجم آب انتقالی آن 4 میلیارد فوت مکعب در ثانیه یعنی بیش از همه رودخانه‌های جهان می‌باشد.

 گلف‌استریم   «گلف‌استریم» (Gulf Stream) به همراه ادامه شمالی آن به سمت اروپا یعنی «جریان آتلانتیک شمالی» یکی از جریانات اقیانوسی قدرتمند، گرم و سریع جهان در اقیانوس آتلانتیک می‌باشد. این جریان اقیانوسی در خلیج مکزیک آغاز می‌شود و تا رأس فلوریدا کشیده شده و در امتداد سواحل شرقی ایالات متحده و نیوفاندلند امتداد می‌یابد و عاقبت به اقیانوس آتلانتیک میرسد. جریان‌های دریایی تشدیدکننده غربی باعث می‌شوند که گلف‌استریم به صورت یک جریان شتابنده از سواحل شرقی آمریکا فاصله گیرد و به سمت آتلانتیک به حرکت در آید. در کارولینا شمالی، گلف‌استریم با جریان سرد اقیانوسی «لابرادور» برخورد می‌کند. در نتیجه ترکیب آب‌های گرم گلف‌استریم با بادهای سرد و جریان لابرادور، یکی از متراکم‌ترین مه‌های جهان ایجاد می‌‌شود که به دلیل انتقال گرمای زیاد، طوفان‌های آتمسفری در این منطقه شکل می‌گیرند.

علت دیگر ایجاد گلف‌استریم باد است. باد در سطح آب ایجاد اصطکاک می‌کند و اصطکاک آب را در همان جهت باد به حرکت در می‌آورد. زمین‌های امتداد لبه‌های جریان گلف‌استریم نیز به حرکت آن کمک می‌کنند.

در عرض جغرافیایی حدود 40 درجه شمالی و 30 درجه غربی، گلف‌استریم به دو جریان فرعی تقسیم می‌شود. جریان شمال غربی آن به نام «جریان آتلانتیک شمالی» به سمت اروپای شمالی می‌رود و جریان جنوب شرقی آن به نام «جریان قناری» به سمت آفریقای غربی حرکت می‌کند. به موازات پیشرفت جریان آتلانتیک شمالی، دمای آن خنک می‌شود و پهن‌تر می‌شود.

با وجود برخی اختلافات، اغلب دانشمندان اجماع دارند که اقلیم اروپای غربی و شمالی گرم‌تر از آن است که بتوان آن را به دلیل جریان آتلانتیک شمالی دانست. «جریان آتلانتیک شمالی» منجر به توسعه سیکلون‌های قوی در آتسمفر و نیز در سطح اقیانوس می‌شود. گلف‌استریم همچنین منبع بالقوه تولید انرژی‌های تجدید‌پذیر است. متأسفانه گلف‌استریم در نتیجه تغییرات اقلیمی سراسری جهان رو به کاهش است.

گلف‌استریم بیش از 100 کیلومتر پهنا و 800 تا 1200 متر عمق دارد و به قدری قوی است که از فضا براحتی دیده می‌شود. سرعت آن در سطح آب سریع‌تر است و حداکثر سرعت آن به 2,5 متر در ثانیه میرسد. گلف‌استریم هر ثانیه نزدیک 4 میلیارد فوت مکعب آب را جابجا می‌کند که بیشتر از مقدار آب جریان‌یافته در همه رودخانه‌های جهان است.

گلف‌استریم برای اولین بار توسط «خوان پونس دو لئون» کاشف اسپانیایی در سال 1513 توصیف شده است. او در آن زمان به دنبال چشمه جوانی در فلوریدا کنونی می‌گشت. جریان گلف‌استریم نقش مهمی در اسکان مناطق جنوب شرقی ایالات متحده داشته است. قدیمی‌ترین شهر آمریکای شمالی «سنت اگوستین» در ساحل شرقی فلوریدا قرار دارد و درست در جایی است که جریان‌های گلف‌استریم حرکت می‌کنند.

خاصیت دیگر گلف‌استریم اثرات گرمایش اقلیمی در طول اراضی است که از آن عبور می‌کند بخصوص عرض‌های شمالی که آب و هوای ساحلی حتی در زمستان نیز معتدل می‌ماند. اقلیم‌های سواحل شرقی آمریکای شمالی از فلوریدا تا نیوفاندلند و نیز سواحلی غربی اروپا تحت تأثیر آن قرار دارند. گلف‌استریم بر الگوهای اقلیمی و آب و هوایی جهان اثر می‌گذارد زیرا موجب توزیع گرما می‌شود. این جریان آبهای سطح دریا را گرم نگه می‌دارد و باعث می‌شود مناطق اطراف آن گرم شده و قابل سکونت‌تر باشند. به همین دلیل است که فلوریدا در تمام طول سال گرم است.

همچنین مجاورت ایسلند و انگلستان با این جریان ها باعث شده که در مجموع کشورهای گرم‌تری باشند در حالی که اگر این جریانات نبودند صرف قرار گرفتن آنها در چنان طول و عرض جغرافیایی باعث می‌شد که به مراتب سردتر باشند. گلف‌استریم و بادهای گرم آن همچنین باعث می‌شوند که سواحل شمال نروژ عاری از یخ و برف باشد.

دمای باد و آب در آتلانتیک جنوبی گردبادهای در شمال آمریکا ایجاد می‌کنند. تغییر در جهت جریان‌های دریایی اقیانوس آرام موجب رخدادهای آب و هوایی نظیر «ال نینو» می‌شود. ال‌نینو به معنی گرم شدن آب اقیانوس آرام و «لا نینا» به معنی سرد شدن آن است. گرم شدن آب‌های سواحل اقیانوس آرام موجب گسیخگی زنجیره غذایی ماهی‌ها، پرندگان و پستاندارن دریایی می‌شود.

https://en.wikipedia.org/wiki/Gulf_Stream

http://animal-informatics.com/_monographs/11/el_nino.html

استفاده از مطالب سايت با ذكر منبع مجاز است                   مرتضی بیکی                                                                        ferimora@gmail.com                 تماس با سايت |